Merhaba bu haftaki yazımda Uzman seviyesinde olan İnsan Kaynakları çalışanlarının bilmesinde faydalı olacak Ülkemizdeki Yasal mevzuatın önemli bir kısmını oluşturan “Kanunlar” olacaktır.

Bir hukukçu, bir bilirkişi veya danışman seviyesinde olmasa da yaptığımız işin içerisinde olan ve tanımlanan kanunları ilk defa duyuyor gibi de olmamalıyız. Tabi ki üstad derecesinde bilginiz olmasına gerek yok. Herhangi bir süreçte olayın başlangıcı, gidişatı ve sonuçları gibi durumları öngörü yapacak kadar yorum ve bilgi sahibi olmanız, sizin yaptığınız işin hakkını vererek uzmanlığınızı göstereceğiniz bilgi birikimleriniz olacaktır. Unutmayın ki sizler işveren tarafında organizasyonun haklarını bilmek, bildirmek ve uygulamakla (korumak) işçi tarafında da çalışanın haklarını bilmek, bildirmekle ve uygulamakla (korumak) yükümlüsünüz. Tam bir denge sağlayıcı ve arabuluculuk gerektirecek kadar bilgi birikimi olması dememiz bu sebepledir.

Bulunduğunuz organizasyon kamu ise farklı, özel sektör ise farklı, özel sektör içinde de çalıştığınız sektöre göre farklı farklı kanunlara tabi çalıştığınızı bilmek ilk başlangıcınız olmalıdır. Ayrıca ülkemizde hızla değişen bir hukuk süreci olduğu için de ilgili değişiklikleri takip etmek ve bilgi sahibi olup sonra bilgilendirme yapmak uzmanlığınızın bir parçası sayılmaktadır.

Konuya öncelikle Normlar Hiyerarşisinden bakmak hangi yazılı kaynak önceliklidir, hangisine bakılmalıdır şeklinde size özet durumu sunacaktır. Peki Normlar Hiyerarşisi nedir, ne işe yarar?

Normlar Hiyerarşisi; hukukun asıl kaynakları arasından içinde yer alan yazılı kaynakların hiyerarşi sırasını belirterek hangi yazılı kaynakların öncelikli olduğunu göstermektedir. Yukarıdan aşağı sırası ile;

  • Anayasa
  • Milletler Arası Anlaşmalar
  • Kanun
  • Kanun Hükmünde Kararname,
  • Tüzükler,
  • Yönetmelikler,
  • Yönergeler,
  • Tebliğ,
  • Genelge,
  • Talimat,

Kanunları okurken bu hiyerarşik yapıya dikkat etmek sizlere yorumlama açısından da gerekli becerileri katacaktır. En önemli nokta sıralamada yukarı doğru giderken bir aşağıdaki maddenin bir üstteki maddeye aykırı olmamasıdır. Örn. Yönetmelik Tüzüğe aykırı olmamalıdır.

Çalıştığınız sektör ve özel şartlara göre genel olarak bilmemizde ve vakit buldukça araştırıp bilgi sahibi olmanızda gerekli kanunların isimleri nelerdir?

  • 4857 Sayılı İş Kanunu
  • 5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
  • 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
  • 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
  • 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
  • 4817 Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun
  • 854 Sayılı Deniz İş Kanunu
  • 5953 Sayılı Basın İş Kanunu
  • 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu…

Yukarıdaki kanunlardan birkaçına tabi olmak gibi durumlarda mevcut. Örneğin özel sektördeyseniz, hem 4857 Sayılı İş Kanununu hem 5510 SSGSS Kanunu hem de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa tabisiniz. Ayrıca bilmek ve uygulamakla da yükümlüsünüzdür. Şirketinizde yabancı uyruklu personel çalıştırıyorsanız 4817 Sayılı Kanunu, Sendikalı personel çalıştırıyorsanız 6356 Sayılı Kanunu bilmeniz anlatacak kadar da yorum gücüne sahip olmanız gereklidir.

Tüm kanunlara bu yazıda değinmek ve açıklamak takdir edersiniz ki imkansız derecesinde. Bu sebeple yazımızdaki amacımız; kanunları öğretmek değil, farkındalık yaratmaktır.

Eğer uzmanım diyorsanız ve öyle anılmak istiyorsanız sadece İK’nın şu bölümünde uzmanım cevabının ne size ne de cevap bekleyenlere yeterli geleceğini belki de acı tecrübeler ile anlayacaksınız. Evet İK’nın herhangi bir fonksiyonunda uzman olun ama diğer bölümleri de mutlaka görme, deneyimleme imkanı bulmaya çalışın ve mesleğinizle ilgili olan kanunları öğrenmeye başlamak, araştırmak, sormak ta ilk adımlarınız arasında olsun.

Siz araştırmaya ve incelemeye başladıkça önce Kanunlar sonra KHK (Kanun hükmünde kararname) sonra tüzük ve yönetmelikleri de araştırmaya ve öğrenmeye başlayacaksınız emin olun. Tabi bir de özellikle İş Kanununda Yargıtayın İçtihadi Birleştirme kararları var ki; karar öncesindeki örnek olaylara farklı verilen sonuçları görmek araştırmak isteyen ve vaka analizi olaylarını okumayı seven bir yapınız varsa hazineyi buldunuz demektir. J

Belli mi olur, belki bu yazıdan sonra kanunlarla daha haşır neşir oldukça bu bilgileri okumayı öğrenmeyi seven ve ilerleterek bunu ayrı bir uzmanlık /meslek olarak  yapmaya başlamak isteyebilirsiniz. Bu durum için de düşüncelerinizde bir şeyler şekillenmeye başladıysa  “Bilirkişi Olma” ve “Arabulucuk” konusunu özellikle araştırmanızı tavsiye ederim.

 

Özkan BAŞAK

Sevgi ve Saygılarımla,

02.01.2017 İstanbul